Πώς εφαρμόζεται το σύστημα ΠΕΣ (Παγκοσμίως Εναρμονισμένο Σύστημα Ταξινόμησης και Επισήμανσης Χημικών Ουσιών) (GHS)στην Ευρώπη;

Στην Ευρώπη, το Παγκοσμίως Εναρμονισμένο Σύστημα Ταξινόμησης και Επισήμανσης Χημικών (GHS) εφαρμόζεται από τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1272/2008 για την ταξινόμηση, επισήμανση και συσκευασία ουσιών και μειγμάτων (γνωστό ως Κανονισμός CLP).

Ο Κανονισμός CLP αρχικά εφάρμοσε την Αναθεώρηση 2 του GHS και ενημερώνεται συνεχώς βάσει των αναθεωρήσεων του GHS, οι οποίες δημοσιεύονται κάθε δύο χρόνια. Έτσι, ο Κανονισμός CLP ενσωματώνει τις αναθεωρήσεις του GHS μέσω των Προσαρμογών στην Τεχνική Πρόοδο (ATP). Επί του παρόντος, ο Κανονισμός CLP προσαρμόζει την Αναθεώρηση 9 του GHS στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τι είναι ο Κανονισμός CLP;

O Κανονισμός CLP αποτελεί την προσαρμογή του GHS για την Ευρώπη και πρέπει να εφαρμοστεί σε όλα τα Κράτη Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς εξαιρέσεις ή τροποποιήσεις.

Οι κύριοι στόχοι του Κανονισμού CLP είναι:

• να διασφαλιστεί υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος·
• να καθορίσει τα κριτήρια για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία χημικών ουσιών και μειγμάτων·
• να διευκολύνει την ανεμπόδιστη διακίνηση χημικών ουσιών, μειγμάτων και προϊόντων.

• Ο Κανονισμός CLP εφαρμόστηκε σε δύο φάσεις. Μετά από μια μεταβατική περίοδο, κατέστη υποχρεωτικό πρώτα για τις χημικές ουσίες (1 Δεκεμβρίου 2010)και στη συνέχεια για τα μείγματα(1 Ιουνίου 2015).

Ο επίσημος οργανισμός που είναι υπεύθυνος για τον Κανονισμό CLP είναι ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών (ECHA).

Ο Κανονισμός CLP εφαρμόζεται σε όλους τους τομείς των χημικών και περιλαμβάνει όλους τους βιομηχανικούς κλάδους. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένες εξαιρέσεις χημικών προϊόντων που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Κανονισμού CLP:

• φαρμακευτικά προϊόντα όπως ορίζονται στην Οδηγία 2001/83/ΕΚ·
• κτηνιατρικά φαρμακευτικά προϊόντα όπως ορίζονται στην Οδηγία 2001/82/ΕΚ·
• καλλυντικά προϊόντα όπως ορίζονται στην Οδηγία 76/768/ΕΟΚ·
• ιατροτεχνολογικά προϊόντα όπως ορίζονται στις Οδηγίες 90/385/ΕΟΚ, 93/42/ΕΟΚ και 98/79/ΕΚ, τα οποία είναι επεμβατικά ή χρησιμοποιούνται σε άμεση φυσική επαφή με το ανθρώπινο σώμα·
• τρόφιμα ή ζωοτροφές όπως ορίζονται στον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 178/2002, συμπεριλαμβανομένων όταν χρησιμοποιούνται ως πρόσθετα τροφίμων, ως αρωματικές ύλες και στη διατροφή των ζώων.

Ποια είναι τα πιο σημαντικά σημεία του Κανονισμού CLP;

• Ο Κανονισμός CLP καθορίζει εάν μια ουσία ή ένα μείγμα πρέπει να ταξινομηθεί ως επικίνδυνο, το οποίο αποτελεί το σημείο εκκίνησης για την κοινοποίηση του κινδύνου μέσωδελτίων δεδομένων ασφάλειας (SDS) και επισήμανσης.
  • Ενώ ο Κανονισμός CLP θεσπίζει τις κατευθυντήριες γραμμές για την ταξινόμηση, επισήμανση και συσκευασία επικίνδυνων χημικών ουσιών, η μορφή και το περιεχόμενο του Δελτίου Δεδομένων Ασφαλείας (SDS) ρυθμίζονται από τον Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 2020/878 (ο οποίος ενημέρωσε το Παράρτημα II του Κανονισμού REACH).
• Ο Κανονισμός CLP είναι ενημερωμένος σύμφωνα με τις τελευταίες αναθεωρήσεις του GHS· επομένως, δεν εξαιρούνται επικινδυνότητες ταξινόμησης όσον αφορά τον Κανονισμό CLP.
  • Ο Κανονισμός CLP καλύπτει και τους 17 φυσικούς κινδύνους, τους 11 κινδύνους για την υγεία και τους 4 περιβαλλοντικούς κινδύνους.
  • Οι κίνδυνοι για το στρώμα του όζοντος αποτελούν διαφορετική κατηγορία.
  • Αυτό σημαίνει ότι οι ενδοκρινικοί διαταράκτες, καθώς και οι Επίμονες, Βιοσυσσωρεύσιμες και Τοξικές ουσίες (PBT) και οι πολύ Επίμονες και πολύ Βιοσυσσωρεύσιμες ουσίες (vPvB), πρέπει να αναφέρονται στο Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας (SDS) και να λαμβάνονται υπόψη για την τελική ταξινόμηση του προϊόντος.
• Ο Κανονισμός CLP θεσπίζει μια εναρμονισμένη ταξινόμηση των ουσιών για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία περιλαμβάνεται στο Παράρτημα VI του Κανονισμού CLP και θα πρέπει να εφαρμόζεται από όλους τους κατασκευαστές, εισαγωγείς ή μεταγενέστερους χρήστες.
• Απαιτεί από τους κατασκευαστές, εισαγωγείς ή μεταγενέστερους χρήστες ουσιών ή μειγμάτων να ταξινομούν, επισημαίνουν και συσκευάζουν τα επικίνδυνα χημικά τους κατάλληλα πριν τα διαθέσουν στην αγορά.
• Τα δελτία δεδομένων ασφαλείας (SDS) πρέπει να συντάσσονται στην επίσημη γλώσσα της χώρας για την οποία προορίζονται.
• Τα δελτία δεδομένων ασφαλείας (SDS) πρέπει να ακολουθούν τη τυποποιημένη μορφή 16 ενοτήτων του GHS.
• Ο Κανονισμός CLP καθορίζει επίσης τα κριτήρια για την Ειδοποίηση προς το Κέντρο Δηλητηριάσεων (PCN).
• Όπως και τα ΔΔΑ, οι ετικέτες πρέπει να είναι γραμμένες στην επίσημη γλώσσα της χώρας προορισμού.
• Η ελάχιστη επισήμανση επικίνδυνων προϊόντων απαιτεί την ευκρινή επισήμανση των δοχείων με ταυτοποιητές προϊόντος, εικονογράμματα, σήμανση κινδύνου, δηλώσεις κινδύνου, δηλώσεις προφύλαξης, πρόσθετες πληροφορίες (όπως προτάσεις EUH) και πληροφορίες προμηθευτή.
• Επιπλέον, ανάλογα με τον τύπο του επικίνδυνου προϊόντος, μπορεί να είναι υποχρεωτική η αναγραφή και άλλων πληροφοριών στην επισήμανση. Μερικά παραδείγματα είναι – χωρίς να περιορίζονται σε αυτά:
  • Πτητικές οργανικές ενώσεις (VOC) σύμφωνα με την Οδηγία 2004/42/ΕΚ και την Οδηγία 2010/75/ΕΕ·
  • Ειδικά δεδομένα για απορρυπαντικά σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 684/2004·
  • Αλλεργιογόνες αρωματικές ουσίες σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 2023/1545·
  • Εμπορία και χρήση βιοκτόνων σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 528/2012.

Ποιες άλλες συγκεκριμένες χημικές απαιτήσεις ισχύουν για τα κράτη μέλη;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελείται από 27 κράτη μέλη. Αν και ο Κανονισμός CLP έχει επισήμως εφαρμοστεί σε όλα τα κράτη μέλη και ενοποιεί τη ρύθμιση των χημικών ουσιών, υπάρχουν ορισμένες άλλες εθνικές νομοθεσίες που προσθέτουν συγκεκριμένες απαιτήσεις σε αυτόν και είναι χαρακτηριστικές για κάθε κράτος μέλος. Τέτοιες ιδιαιτερότητες πρέπει να αναφέρονται στο Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας (SDS) και/ή στην επισήμανση, ανάλογα με τη χώρα στην οποία προορίζεται.

Γερμανία:

• WGK (Wassergefährdungsklasse): Ο Γερμανικός Ομοσπονδιακός Νόμος για τα Ύδατα απαιτεί οι εγκαταστάσεις που διαχειρίζονται ουσίες επικίνδυνες για το νερό να ταξινομούνται με βάση τον ενδεχόμενο κίνδυνό τους στις ακόλουθες κατηγορίες:
  • WGK 1 (ελαφρώς επικίνδυνο για το νερό).
  • WGK 2 (σαφώς επικίνδυνο για το νερό).
  • WGK 3 (πολύ επικίνδυνο για το νερό).
• LGK (Lagerung von Gefahrstoffen in ortsbeweglichen Behältern): αναλύει τις απαιτήσεις της Διάταξης Επικίνδυνων Ουσιών για την αποθήκευση επικίνδυνων ουσιών, με στόχο να βοηθήσει τους διαχειριστές αποθηκών και τους μελετητές να τις αποθηκεύουν με ασφάλεια. Κάθε κατηγορία LGK ορίζει συγκεκριμένες απαιτήσεις για την αποθήκευση ορισμένων ουσιών, όπως εύφλεκτα υγρά, τοξικές ή διαβρωτικές ουσίες.

Γαλλία:

• ICPE (Installations Classées pour la Protection de l'Environnement): Η γαλλική νομοθεσία για τις Ταξινομημένες Εγκαταστάσεις για την Προστασία του Περιβάλλοντος ορίζει τις ταξινομημένες εγκαταστάσεις ως «κάθε βιομηχανικό ή αγροτικό χώρο που ενδέχεται να δημιουργεί κινδύνους ή να προκαλεί ρύπανση ή άλλες ζημιές, ιδίως στην ασφάλεια και την υγεία των κατοίκων». Μια εγκατάσταση υπάγεται στη νομοθεσία ICPE σύμφωνα με δύο κριτήρια: τη δραστηριότητά της και το όριό της. Μόλις επιτευχθούν τα κανονιστικά κατώφλια για μια συγκεκριμένη δραστηριότητα, η εγκατάσταση ταξινομείται. Έτσι, για τη μείωση των κινδύνων των εγκαταστάσεων ICPE, η γαλλική νομοθεσία περιγράφει ένα κανονιστικό πλαίσιο για τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθούνται και για τη διαχείριση των χώρων που ταξινομούνται ως ICPE.

Ισπανία:

• APQ (Almacenamiento de Productos Químicos): είναι ένας κανονισμός που αναφέρεται στην αποθήκευση, φόρτωση, εκφόρτωση ή μεταφορά επικίνδυνων χημικών προϊόντων με σκοπό τη διασφάλιση της ασφάλειας των εγκαταστάσεων και των εργαζομένων. Υπάρχουν συνολικά 11 κατηγορίες (από APQ 0 έως APQ 10) που καθορίζονται με βάση τις κατηγορίες επικινδυνότητας.

Δανία:

• MAL-CODE: Η δανική νομοθεσία ορίζει ότι οι εταιρείες που ασχολούνται με την παραγωγή, εισαγωγή ή διανομή χημικών πρέπει να περιγράφουν την επικινδυνότητα ενός προϊόντος. Ο MAL-CODE αποτελείται από δύο μέρη: το πρώτο υποδεικνύει τα μέτρα ασφαλείας για την ελαχιστοποίηση της εισπνοής πτητικών ατμών από το προϊόν. Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός, τόσο πιο πτητικές είναι οι ουσίες στο προϊόν. Το δεύτερο υποδεικνύει τα μέτρα ασφαλείας για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων για την υγεία σε περίπτωση έκθεσης του προϊόντος στο δέρμα, στα μάτια, στο αναπνευστικό σύστημα ή σε περίπτωση κατάποσης. Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός, τόσο πιο επιβλαβές είναι το προϊόν.

Ολλανδία:

• ABM (Algemene Beoordelings Methodiek): ): στοχεύει στη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής της πολιτικής για την ποιότητα του νερού. Σύμφωνα με την ABM, είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε την υδατική επικινδυνότητα ενός χημικού προϊόντος που πρόκειται να απορριφθεί μέσω των λυμάτων. Όσο πιο επικίνδυνο είναι το προϊόν, τόσο μεγαλύτερη είναι η προσπάθεια που απαιτείται για την απορρύπανση της εκροής. Σύμφωνα με την ABM, το προϊόν θα ταξινομηθεί σε μία από τις ακόλουθες τέσσερις κατηγορίες:
  • Z (ουσίες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των Ουσιών Πολύ Υψηλής Ανησυχίας (SVHC)).
  • A (υδατικά επιβλαβείς ουσίες που δεν είναι ευκόλως βιοαποικοδομήσιμες).
  • B (υδατικά επιβλαβείς ουσίες που είναι ευκόλως βιοαποικοδομήσιμες).
  • C (ουσίες που απαντώνται φυσικά στα τοπικά επιφανειακά ύδατα).

Για να είστε βέβαιοι ότι συμμορφώνεστε με τη νομοθεσία, είναι σημαντικό να έχετε ένα αποτελεσματικό εργαλείο.

Το ΣΙΑΜ προσφέρει Χημείτρο, λογισμικό που παράγει αυτόματα δελτία δεδομένων ασφαλείας (ΔΔΔ), τεκμηρίωση ΕΕΔ, φακέλους ΚΚΝ και τομέα. Έτσι, μπορείτε να διατηρήσετε τα έγγραφά σας ενημερωμένα και να συμμορφώνεστε με τους ισχύοντες κανονισμούς εύκολα και αποτελεσματικά.