W jaki sposób Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów (GHS) wdrażany jest w Europie?

W Europie Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów (GHS) jest wdrażany przez Rozporządzenie (WE) nr 1272/2008 w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin (znane powszechnie jako rozporządzenie CLP).

Rozporządzeniem CLP pierwotnie wdrożono Wersję 2 GHS i jest ona stale aktualizowana w oparciu o zmiany w GHS, które są publikowane co dwa lata. W związku z tym Rozporządzenie CLP zawiera zmiany w GHS poprzez dostosowania do postępu technicznego (ATP). Obecnie Rozporządzenie CLP dostosowuje w Unii Europejskiej Wersję 9 GHG.

Czym jest Rozporządzenie CLP?

Rozporządzenie CLP wdraża GHS w Europie i ma mieć zastosowanie we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz musi być stosowane bez wyjątków i modyfikacji.

Główne cele rozporządzenia CLP to:

• zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia i środowiska;
• określenie kryteriów klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin chemicznych;
• ułatwienie nieograniczonego przepływu substancji, mieszanin i produktów chemicznych.

• Rozporządzenie CLP było wdrażane dwuetapowo. Po okresie przejściowym stało się one obowiązkowe najpierw dla substancji chemicznych (1 grudnia 2010 r.); a następnie dla mieszanin (1 czerwca 2015 r.).

Oficjalnym organem odpowiedzialnym za Rozporządzenie CLP jest Europejska Agencja Chemikaliów (European Chemicals Agency; ECHA).

Rozporządzenie CLP ma zastosowanie do wszystkich obszarów związanych z chemią i obejmuje wszystkie sektory przemysłowe. Istnieją jednak pewne wyjątki produktów chemicznych, których nie obejmuje Rozporządzenie CLP:

• produkty lecznicze określone w Dyrektywie 2001/83/WE;
• weterynaryjne produkty lecznicze określone w Dyrektywie 2001/82/WE;
• produkty kosmetyczne określone w Dyrektywie 76/768/EWG;
• wyroby medyczne określone w Dyrektywach 90/385/EWG, 93/42/EWG i 98/79/WE, które są inwazyjne lub stosowane w bezpośrednim kontakcie fizycznym z ludzkim ciałem;
• żywność lub pasze określone w Rozporządzeniu (WE) nr 178/2002, w tym stosowane jako dodatki do żywności, środki aromatyzujące i w żywieniu zwierząt.

Jakie są najistotniejsze zapisy Rozporządzenia CLP?

• Rozporządzenie CLP określa, czy substancję lub mieszaninę należy sklasyfikować jako niebezpieczną, co stanowi punkt wyjścia do informowania o zagrożeniu za pomocą kart charakterystyki (SDS) i znakowania.
  • O ile Rozporządzenie CLP ustanawia wytyczne dotyczące klasyfikacji, oznakowania i pakowania niebezpiecznych substancji chemicznych, to format i treść SDS uregulowane są w Rozporządzeniu (UE) nr 2020/878 (które zaktualizowało załącznik II do Rozporządzenia REACH).
• Rozporządzenie CLP jest zgodne z najnowszymi wersjami GHS; a zatem żadne zagrożenia klasyfikacyjne nie są wykluczone w odniesieniu do Rozporządzenia CLP.
  • Rozporządzenie CLP obejmuje wszystkich 17 zagrożeń fizycznych, 11 zagrożeń dla zdrowia i 4 zagrożenia dla środowiska.
  • Zagrożenia dla warstwy ozonowej to inna kategoria.
  • Oznacza to, że substancje zaburzające gospodarkę hormonalną, a także substancje trwałe, wykazujące zdolność do bioakumulacji i toksyczne (PBT) oraz bardzo trwałe i wykazujące bardzo dużą zdolność do bioakumulacji (vPvB) muszą być wskazane w SDS i wykorzystywane do ostatecznej klasyfikacji produktu.
• Rozporządzenie CLP ustanawia zharmonizowaną klasyfikację substancji dla całej Unii Europejskiej, zawartą w załączniku VI do Rozporządzenia CLP, i powinno być stosowane przez wszystkich producentów, importerów lub dalszych użytkowników.
• Wymaga ona od producentów, importerów lub dalszych użytkowników substancji lub mieszanin stosowania odpowiedniej klasyfikacji, oznakowania i pakowania niebezpiecznych substancji chemicznych przed wprowadzeniem ich do obrotu.
• Karty charakterystyki muszą być sporządzane w języku urzędowym kraju, dla którego są przeznaczone.
• Karty charakterystyki muszą być zgodne ze standardowym formatem GHS, obejmującym 16 sekcji.
• Rozporządzenie CLP określa również kryteriapowiadamiania ośrodków zatruć (PCN).
• Podobnie jak SDS, etykiety muszą być napisane w języku urzędowym kraju przeznaczenia.
• Minimalne oznakowanie produktów niebezpiecznych wymaga wyraźnego oznakowania pojemników identyfikatorami produktu, piktogramami, hasłami ostrzegawczymi, zwrotami wskazującymi rodzaj zagrożenia, zwrotami wskazującymi środki ostrożności, dodatkowymi informacjami (takimi jak zwroty EUH) i informacjami o dostawcy.
• Ponadto, w zależności od rodzaju niebezpiecznego produktu, na etykiecie muszą być obowiązkowo podawane inne informacje. Niektóre z nich to przykładowo:
  • Lotne związki organiczne (LZO) zgodnie z Dyrektywą 2004/42/WE i Dyrektywą 2010/75/UE;
  • Szczegółowe dane detergentu zgodnie z Rozporządzeniem (WE) nr 684/2004;
  • Alergizujące substancje zapachowe zgodnie z Rozporządzeniem (UE) nr 2023/1545;
  • o Komercjalizacja i stosowanie środków biobójczych zgodnie z Rozporządzeniem (UE) nr 528/2012.

Jakie inne szczególne wymogi dotyczące substancji chemicznych mają zastosowanie do państw członkowskich?

W skład Unii Europejskiej wchodzi 27 państw członkowskich. Chociaż Rozporządzenie CLP jest oficjalnie wdrożone we wszystkich państwach członkowskich i ujednolica przepisy dotyczące substancji chemicznych, istnieją inne przepisy krajowe, które uzupełniają go o określone wymagania i są charakterystyczne dla każdego państwa członkowskiego. Takie właściwości muszą być wskazane w SDS i/lub na etykiecie w zależności od kraju przeznaczenia.

Niemcy:

• WGK (Wassergefährdungsklasse): Niemiecka federalna ustawa wodna nakłada wymóg, aby obiekty obsługujące substancje niebezpieczne dla wody były klasyfikowane na podstawie ich potencjalnego zagrożenia do następujących kategorii:
  • WGK 1 (lekko niebezpieczny dla wody).
  • WGK 2 (wyraźnie niebezpieczny dla wody).
  • WGK 3 (bardzo niebezpieczny dla wody).
• LGK (Lagerung von Gefahrstoffen in ortsbeweglichen Behältern): Wyszczególnia wymagania rozporządzenia w sprawie substancji niebezpiecznych dotyczące przechowywania substancji niebezpiecznych, pomagając operatorom magazynów i planistom bezpiecznie przechowywać te substancje. Każda klasa LGK definiuje określone wymagania w zakresie przechowywania niektórych substancji, takich jak łatwopalne ciecze, substancje toksyczne lub żrące.

Francja:

• ICPE (Installations Classées pour la Protection de l'Environnement): Francuskie przepisy dotyczące instalacji sklasyfikowanych do celów ochrony środowiska definiują instalacje sklasyfikowane jako „wszelkie obiekty przemysłowe lub rolnicze, które mogą generować ryzyko lub powodować zanieczyszczenie lub inne szkody, w szczególności dla bezpieczeństwa i zdrowia mieszkańców”. Instalacja podlega przepisom ICPE na podstawie dwóch kryteriów: jej działalności i progu. W momencie osiągnięcia progów regulacyjnych dla określonej działalności, instalacja podlega klasyfikacji. Zatem aby zmniejszyć ryzyko związane z instalacjami ICPE, francuskie ustawodawstwo opisuje ramy regulacyjne dotyczące procedur, których należy przestrzegać, oraz sposobu zarządzania obiektami sklasyfikowanymi jako ICPE.

Hiszpania:

• APQ (Almacenamiento de Productos Químicos): To rozporządzenie odnoszące się do przechowywania, załadunku, rozładunku lub transportu niebezpiecznych produktów chemicznych w celu zapewnienia bezpieczeństwa obiektów i pracowników. Istnieje łącznie 11 kategorii (od APQ 0 do APQ 10), które są przypisywane na podstawie kategorii zagrożeń.

Dania:

• MAL-CODE: Duńskie rozporządzenie stanowi, że firmy zajmujące się produkcją, importem lub dystrybucją substancji chemicznych muszą opisywać stopień zagrożenia stwarzanego przez produkt. MAL-CODE składa się z dwóch części: w pierwszej wskazano środki ostrożności, których celem jest zminimalizowanie wdychania lotnych oparów produktu. Im wyższa liczba, tym bardziej lotne substancje w produkcie. W drugiej wskazano środki bezpieczeństwa, których celem jest zminimalizowanie ryzyka dla zdrowia w przypadku narażenia skóry, oczu, układu oddechowego na kontakt z produktem lub w przypadku jego połknięcia. Im wyższa liczba, tym bardziej szkodliwy produkt.

Holandia:

• ABM (Algemene Beoordelings Methodiek):): ma na celu zapewnienie właściwego wdrożenia polityki jakości wody. Według ABM konieczna jest znajomość zagrożenia dla środowiska wodnego, jakie stwarza produkt chemiczny, który ma być odprowadzany do ścieków. Im bardziej niebezpieczny jest produkt, tym większy wysiłek należy włożyć w jego odkażenie. Zgodnie z ABM, produkt jest klasyfikowany do jednej z czterech następujących kategorii:
  • Z (substancje na liście substancji wzbudzających szczególnie duże obawy (Substances of Very High Concern, SVHC)).
  • A (substancje szkodliwe dla środowiska wodnego, które nie ulegają łatwo biodegradacji).
  • B (substancje szkodliwe dla środowiska wodnego, które ulegają łatwo biodegradacji).
  • C (substancje naturalnie występujące w lokalnych wodach powierzchniowych).

Aby mieć pewność przestrzegania przepisów, ważne jest posiadanie skutecznego narzędzia.

SIAM oferuje Chemeter, oprogramowanie, które automatycznie generuje karty charakterystyki (SDS), e-FDS, dokumentację ADR, dokumentację PCN i dokumentację sektorową zgodnie z wymaganiami każdego kraju. Dzięki temu możesz aktualizować swoje dokumenty i łatwo i skutecznie przestrzegać obowiązujących przepisów.